خبرگزاری حوزه | امیرالمؤمنین علی علیهالسلام در حکمت شصت و هشتم نهجالبلاغه میفرمایند:
«الْعَفَافُ زِینَةُ الْفَقْرِ، وَ الشُّکْرُ زِینَةُ الْغِنَی.»
خویشتنداری و عفت، زینت فقر و شکرگزاری، زینت غناست.
شرح:
شاید در نگاه اوّل، فقیری و نداری، یک امر ناخوشایند جلوه نماید و در مقابل، غنا و دارایی مورد پسند انسان واقع شود، اما حقیقت مطلب آن است که فقر، محتاج زینت است و اگر شخص فقیر، خود را مزیّن به این زینت کند، غنا و ثروت، تمام وجودش را احاطه میکند. در نقطه مقابل نیز، غنا و توانگری محتاج زینت است که اگر شخص غنی، خود را مزیّن به این زینت نکند، فقر و نداری تمام وجودش را احاطه خواهد کرد.
لذاست که امام علی علیهالسلام عفاف (= خویشتنداری و قناعت) را زینت فقر، و شکر را زینت غنا دانستهاند.
برای درک چگونگی عملکرد این زینتها، باز به سراغ کلام امیرالمؤمنین علی علیهالسلام میرویم:
ایشان پیرامون خویشتنداری و قناعت (= زینت فقر) میفرمایند:
«الْقَنَاعَةُ مَالٌ لَا یَنْفَدُ.»
قناعت، ثروتی است پایانناپذیر. (خطبه ۵۷)
بنابراین، شخص فقیرِ قانع اگرچه در ظاهر فقیر، ولی در حقیقت مزیّن به گنج و ثروتی است که پایانی برای آن وجود ندارد.
و نیز پیرامون شکر (= زینت دارایی و توانگری) میفرمایند:
«شُکْرُ اَلنِّعْمَةِ أَمَانٌ مِنْ تَحْوِیلِهَا وَ کَفِیلٌ بِتَأْیِیدِهَا.»
شکر نعمت، ایمنی بخش است از دگرگونی آن و پایندگی آن را ضمانت میکند. (غررالحکم، ج ۱، ص ۴۰۶)
و نیز میفرمایند:
«شُکْرُ اَلنِّعْمَةِ أَمَانٌ مِنْ حُلُولِ اَلنِّقْمَةِ.»
شکر نعمت، از فرود آمدن عذاب و نقمت الهی ایمنی میبخشد. (غررالحکم، ج ۱، ص ۴۰۷)
بنابراین شخص توانگر اگر خود را مزیّن به صفت شکرگزاری نکند، یا دچار دگرگونی نعمت میشود، یا دچار زوال نعمت و یا دچار قهر الهی خواهد شد.
و اما کلام پایانی را باز باید از لسان مبارک امیرالمؤمنین علی علیهالسلام شنید:
ایشان میفرمایند:
«اَلْفَقْرُ وَ اَلْغِنَی بَعْدَ اَلْعَرْضِ عَلَی اَللَّهِ سُبْحَانَهُ.» (غررالحکم، ج ۱، ص ۸۳)
فقر و غنا پس از عرضه بر خداوند است که معنا پیدا میکنند.
و این بدان معناست که حقیقتِ فقر و غنا - به مانند حقیقت سایر امور - در عالم آخرت دانسته خواهد شد؛ آنزمان که در پیشگاه الهی حاضر گشته و قرار است داشتههای خود را به خداوند متعال عرضه بداریم. آنجاست که معلوم میشود فقیر کیست، غنی کیست.
تهیه شده در سرویس علمی-فرهنگی خبرگزاری حوزه
نظر شما